Monetaire beleidsinstrumenten

Teneinde zijn hoofddoelstelling te bereiken, hanteert het Eurosysteem een samenstel van monetaire beleidsinstrumenten en procedures waarbij de nationale centrale banken een sleutelrol spelen.

In overeenstemming met het principe van een openmarkteconomie met vrije mededinging en een efficiënte toewijzing van middelen, werkt het Eurosysteem voornamelijk via transacties met andere kredietinstellingen van het eurogebied. Het maakt geen gebruik van regelingen zoals deviezencontrole of kredietbeperkingen. De reserveverplichtingen zijn het enige regelgevend instrument. De reserves zijn alle rentedragend (de rente op de basisherfinancieringstransacties voor de reserveverplichtingen en de rente op de depositofaciliteit voor overreserves) en er worden geen leningen verstrekt tegen preferentiële voorwaarden, zodat het operationeel kader voor het monetair beleid geen ruimte biedt voor impliciete belastingen of subsidies

Krachtens zijn emissieprivilege, beheert het Eurosysteem de liquiditeitssituatie in de geldmarkt en beïnvloedt het de geldmarktrente. Algemeen beschouwd, verstrekt het Eurosysteem een bedrag aan liquiditeit dat de kredietinstellingen van het eurogebied in staat stelt te voldoen aan hun liquiditeitsbehoeften tegen een tarief dat in overeenstemming is met zijn aangegeven beleidsintenties, zoals weerspiegeld in de door de ECB vastgestelde beleidsrente.

Het Eurosysteem gebruikt drie categorieën van instrumenten:

1. openmarkttransacties, waaronder basisherfinancieringstransacties, dat zijn wekelijkse krediettenders met een looptijd van een week, spelen een belangrijke rol;

2. permanente faciliteiten;

3. minimumreserves.

Bovendien heeft de ECB sinds 2009 verscheidene niet-conventionele monetaire beleidsmaatregelen, nl. programma’s voor de aankoop van activa, uitgevoerd, ter aanvulling van de reguliere transacties van het Eurosysteem.

  • Openmarkttransacties spelen een belangrijke rol bij het sturen van de rente, het beheersen van de liquiditeitsverhoudingen in de markt en het afgeven van signalen omtrent de monetaire beleidskoers.

  • Permanente faciliteiten dienen ertoe zeer kortlopende kredieten te verschaffen en te onttrekken, signalen te geven omtrent de algemene koers van het monetaire beleid en grenzen te stellen aan de zeer korte marktrente. Twee permanente faciliteiten, die door de nationale centrale banken gedecentraliseerd worden beheerd, staan ter beschikking aan de daarvoor in aanmerking komende tegenpartijen, die er op eigen initiatief gebruik kunnen van maken.        

  • Minimumreserves maken integraal deel uit van het operationeel kader voor het monetair beleid in het eurogebied.

  • Het uitgebreide programma voor de aankoop van activa (APP) voegt het programma voor de aankoop van effecten van de overheidssector toe aan de programma’s voor de aankoop van activa van de private sector om de risico’s van een te lange periode van lage inflatie tegen te gaan.