afdrukversie  (pdf - 19k)

Inleidende uiteenzetting van gouverneur Guy Quaden

Dames en heren,

Namens mezelf en in naam van de overige leden van het Directiecomité heet ik u welkom op deze gewone algemene vergadering van de aandeelhouders van de Nationale Bank van België.

Traditiegetrouw zou ik in het kort de meest in het oog springende gebeurtenissen van het voorbije jaar willen schetsen, alvorens het woord te geven aan de vice-gouverneur, die de jaarrekening van het boekjaar 2008 zal voorstellen en toelichten. Na de middag zullen wij uw vragen beantwoorden.

Het jaar 2008 werd gekenmerkt door een van de zwaarste financiële crisissen die Europa en de wereld ooit hebben doorgemaakt. De economische geschiedenis bestaat uit cycli, met periodes van groei en van recessie. Dit keer was de crisis echter harder, ingrijpender en uitgestrekter dan de meeste voorgaande. Ze noopte de politieke en monetaire autoriteiten tot snelle reacties, vaak onder tijdsdruk, om het hoofd te bieden aan situaties van een ongekende ernst en omvang.

De Bank stond hierbij in de eerste linie en diende – vooral tijdens de laatste maanden van het jaar – af te rekenen met een liquiditeitscrisis die het gehele Belgische en Europese financiële stelsel bedreigde. Door de steeds diepere vertrouwenscrisis en het nagenoeg volledig opdrogen van de interbancaire markt, werd een aantal Belgische banken geconfronteerd met ernstige liquiditeitsproblemen. Deze instellingen beschikten niet langer over passend onderpand om extra liquiditeiten te verkrijgen via de kredietverstrekking van het Eurosysteem. Gelet op het risico voor het volledige financiële stelsel en de algemene vertrouwenscrisis, zette de Bank een nooit eerder vertoonde procedure in gang om hen dringende liquiditeitsbijstand te verlenen.
Deze hoogst uitzonderlijke interventies zijn bedoeld om in de tijd beperkte liquiditeitsproblemen op te lossen en dit slechts voor zover de mogelijkheden voor het verkrijgen van kredieten in het kader van het monetaire beleid zijn uitgeput. Met deze maatregelen gingen aanzienlijke bedragen gepaard, wat niet zonder gevolg bleef voor de jaarrekening van de Bank, zoals de vice-gouverneur zo dadelijk zal uiteenzetten.

Het risico van verliezen op de kredietverlening in het kader van de uitvoering van het monetaire beleid wordt gedragen door het volledige Eurosysteem, in verhouding tot het aandeel van elke nationale centrale bank in het kapitaal van de Europese Centrale Bank. Het risico wordt daarentegen niet gedeeld wanneer het gaat om de verlening van dringende liquiditeitsbijstand. Om die reden werd de organieke wet van de Bank gewijzigd: risico’s verbonden aan transacties die noodzakelijk zijn voor het vrijwaren van de stabiliteit van het financiële stelsel worden voortaan automatisch gedekt door de staatswaarborg.

De organieke wet van de Bank werd tevens gewijzigd met het oog op de oprichting van een Auditcomité voor de Bank. Daarmee werd, wat de Bank betreft, een Europese richtlijn omgezet, die bepaalt dat beursgenoteerde vennootschappen een Auditcomité moeten oprichten. Hoewel het Auditcomité in gemeenrechtelijke vennootschappen wordt opgericht binnen de Raad van Bestuur, moest voor de Bank een specifieke oplossing worden gevonden, bij gebrek aan een met een Raad van Bestuur vergelijkbaar orgaan. Gelet op de samenstelling en de bevoegdheden van het College van censoren, heeft de wetgever deze nieuwe opdracht aan dit college toevertrouwd.

Een derde wijziging van de organieke wet die werd goedgekeurd betreft de regels inzake de verdeling van de opbrengsten en winsten van de Bank.

Het gaat om de afschaffing van de zogenoemde drieprocentregel. Krachtens deze regel kan de Bank naar rata van 3% van het jaargemiddelde van haar netto rentegevende activa beschikken over de netto financiële opbrengsten van haar activiteiten om haar bedrijfskosten te dekken, een dividend uit te keren aan de aandeelhouders en haar reserves aan te vullen, waarbij het resterende gedeelte toekomt aan de Staat. De nieuwe regel heft eveneens het complexe winstbestemmingsmechanisme op, met onder meer een prioritair gedeelte voor de Staat. Voortaan zullen de inkomsten worden verdeeld op basis van het nettoresultaat van het boekjaar. De Regentenraad zal het gedeelte van de nettowinst van het jaar vaststellen dat zal worden gebruikt om de reserves aan te vullen en het kapitaal te vergoeden, waarbij het saldo wordt toegekend aan de Staat.

Deze methode, die eenvoudiger is en meer in overeenstemming met de gebruiken in andere centrale banken, beoogt een verdere toename van de transparantie inzake de besteding van de inkomsten van onze instelling, rekening houdend met haar specifieke opdrachten van openbaar belang.

De tekst voorziet eveneens in de toekenning van een minimumdividend aan de aandeelhouders voor zover de winst dit toelaat. Er wordt verwacht dat, vergeleken met het huidige dividendbeleid namelijk een dividend dat in reële termen constant blijft, het uitgekeerde dividend in de toekomst sneller zal stijgen.

Zoals reeds bekendgemaakt zal de Nationale Bank haar reserverings- en dividendenbeleid aanpassen aan de nieuwe financiële bepalingen van haar organiek statuut nadat de wet in het Belgisch Staatsblad zal gepubliceerd zijn. Zodra zij dit zal hebben bepaald, zal het toekomstig reserverings- en dividendbeleid openbaar worden gemaakt conform de regels inzake bevoorrechte informatie. Het zal eveneens worden toegelicht aan aandeelhouders die dat wensen tijdens informatievergaderingen die na de zomer zullen worden georganiseerd.

Dit gezegd zijnde is er één element van het reserverings- en dividendbeleid waarop de regentenraad al heeft kunnen anticiperen , namelijk het lot van de voorziening voor diverse risico's en van de voorziening voor toekomstige wisselkoersverliezen. De bedragen van deze twee voorzieningen zullen integraal worden toegevoegd aan de beschikbare reserves, wat een belangrijke positieve impact zal hebben op het bedrag van het minimumdividend.

In 2008 werden eveneens verscheidene belangrijke projecten ontwikkeld. De Bank heeft haar inspanningen voortgezet en opgevoerd om de administratieve last voor de ondernemingen te verminderen op het vlak van de transmissie van gegevens voor het opstellen van de macro-economische statistieken. Deze vermindering ging niet ten koste van de kwaliteit. Integendeel, de technieken voor de verzameling en de controle werden verbeterd, waardoor de betrouwbaarheid van de gegevens gewaarborgd en zelfs vergroot werd. Net als andere door de bank ontwikkelde informaticasystemen, wekte de nieuwe toepassing de belangstelling van andere centrale banken van het eurogebied.

Deze laatste trachten immers steeds vaker hun middelen te bundelen, teneinde de samenwerking te versterken en de uitwisseling van knowhow binnen het Eurosysteem te bevorderen. Dit streven naar efficiëntere procedures loopt als een rode draad door het aanbod van alle diensten die de wetgever aan de Bank heeft toevertrouwd. Het komt tot uiting in de ontwikkeling van internettoepassingen (onder meer voor het neerleggen van de jaarrekeningen van de ondernemingen), de rationalisering van de biljettenverwerking of nog de voortdurende verbetering van de logistieke diensten.

Op die manier slaagde de Bank erin haar personeelsbestand verder terug te schroeven, zonder afbreuk te doen aan de uitvoering van haar diverse opdrachten van algemeen belang.

Ik geef nu het woord aan de vice-gouverneur, die u een uitvoerige toelichting zal geven bij de jaarrekening van het boekjaar 2008. Zoals gewoonlijk zal na de lunch een question time plaatsvinden. Ik dank de aandeelhouders die hun vragen vooraf hebben ingediend, wat de voorbereiding van deze vergadering vergemakkelijkt en zorgt voor een vlot verloop ervan.

Ik dank u voor uw aandacht.